هَلُوعاً * إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً * وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً * إِلَّا الْمُصَلِّينَ » « 1 » . آرى ، هلاك نمىشوند مگر كسانى كه : « لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ » . « 2 » بنابراين انتخاب ، كارى اختيارى ، آزادانه و دنيوى است و نه امرى آسمانى . البتّه همهء اين‌ها برمىگردد به اين‌كه ما نيكى را برگزينيم و يا براى ملكات والاى خود بدى را انتخاب كنيم ؛ ملكاتى كه اصلاح آنها نفس را تزكيه مىكند و سهل‌انگارى و مهمل گذاشتن آنها ، نفس را آلوده و تيره مىسازد : « قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها * وَ قَدْ خابَ مَنْ دَسَّاها » . « 3 » حقيقت اين است كه قرآن تنها بر ملكات عقلى بسنده نكرده ، بلكه درعين‌حال عنايت فراوانى به بيدارسازى بالاترين و پاكيزه‌ترين مشاعر ما نموده است ، و اين مشاعر را تحت مراقبت عقلمان به حركت واداشته است . بنابراين قرآن كريم همواره به ما توجّه دارد ؛ بدين معنا كه به اين بخش تابناك عقل ما عنايت فرموده و توانايى درونى ما را ملهم داشته تا درك كند و در تشخيص كارهاى زيانبخش و سودمند قدرت عمل داشته باشد و ارزش‌هاى متفاوت را دريابد . از مشاعر ارزشمندى كه قرآن كريم آن را در وجود ما برانگيخته است و براى مثال نام مىبريم « 4 » يكى آن است كه به عنوان كمك و پشتيبان ساير واجبات اجتماعىمان - به معناى وسيع كلمه اجتماع - در قرآن آمده است و عبارت است از احساس برادرى انسانى : « يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا » « 5 » ؛ « اتَّقُوا رَبَّكُمُ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ

--> ( 1 ) - معارج ( 70 ) آيات 19 - 22 : « انسان حريص و كم‌طاقت آفريده شده است . هنگامى كه بدى به او برسد ، بىتابى مىكند و هنگامى كه خوبى به او رسد ، مانع ديگران مىشود ، مگر نمازگزاران . » ( 2 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 179 : « آنها قلب‌هايى دارند كه با آن درك و انديشه نمىكنند ، چشم‌هاى روشن و حقيقت‌بين دارند ، امّا با آن چهره حقايق را نمىنگرند ، ( و هم‌چون كران ) با داشتن گوش سالم ، سخنان حق را نمىشنوند » . ( 3 ) - شمس ( 91 ) آيات 9 - 10 : « هركس نفس خود را تزكيه كرد ، رستگار شده و آن‌كس كه نفس خود را با گناه آلوده ساخت ، نوميد و محروم گشته است » . ( 4 ) - براى كسب اطّلاعات بيشتر ، به فصل « نظام توجيه قرآنى » ( مبحث سوم از فصل 3 ) مراجعه كنيد - م . ( 5 ) - حجرات ( 49 ) آيهء 13 : « اى مردم ! ما شما را از يك مرد و زن آفريديم و شما را تيره‌ها و قبيله‌ها قرار داديم تا يكديگر را بشناسيد » .